اگر به غازها وقتی از سرمای زمستان به مناطق گرمسیری مهاجرت می‌کنند نگاه کنید خواهید دید که آنها به شکل 7 پرواز می‌کنند. در پرواز دسته‌جمعی به شکل 7، راندمان پرواز نسبت به پرواز به تنهایی 71 درصد افزایش می یابد. از این رفتار غازها چه درس‌هایی می‌توان گرفت؟

درس اول: در یک مسیر حرکت کردن و در قالب تیم کار کردن کمک می‌کند تا سریع‌تر و آسان‌تر به مقصد برسیم.

وقتی غازی گروه را ترک می‌کند، ناچار است مشکلات تنها پرواز کردن و مقاومت هوا را تحمل کند، بنابراین دوباره به گروه برمی‌گردد و از قدرت گروهی که پیشاپیش او حرکت می‌کند، بهره می‌جوید.

درس دوم:

ایرانیان از دیرباز با مفهوم گفتگو آشنا هستند. گفتگو تاریخچه دیرینه‌ای در فرهنگ، آداب و رسوم و باورهای این مردم داشته است. اقوام سومر نخستین قومی بودند که در مشرق زمین، مجمع همشهریان را به وجود آورده‌بودند و شهرها را با مشورت اداره می‌کردند (آدمیت، 1380). در خصوص فرهنگ گفتگو در ایران نیازی به گشت‌و‌گذار و کنکاش جدی در تاریخ و فرهنگ در دوردست‌های این سرزمین نیست. ذکر همین نکته کافی است که "پندار نیک، گفتار نیک و کردار نیک" به عنوان سه اصل اساسی تعالیم زرتشت بوده‌است که اساس ارتباط انسان‌ها با دیگران و محیط پیرامون خود را تشکیل می‌داده‌است. مطابق این سه اصل اخلاقی، گام نخست اندیشه نیک یا پندار نیک است که به درون انسان نظر دارد و بر این امر تأکید می‌کند که حسن ارتباطات ابتدا از درون هر فرد آغاز می‌شود و به نگاه و اندیشه وی به خود و سایر انسان‌ها مربوط می‌شود. گام بعدی که برگرفته از گام نخست است، گفتار نیک است. گفتار، مظهر ارتباط انسان با دیگران است. آغاز گفت‌وگو یا بهتر است بگوییم گفت‌و‌شنود که به زعم ایرانیان باستان، از اندیشه نیک برمی‌خیزد و به کردار نیک منجر می‌شود. بهشت نیز برای ایرانیان باستان همین ترتیب را داشت و بالاترین مرتبه بهشت از آن کسانی بود که هر سه اصل را با هم داشتند و به کردار نیک می‌رسیدند.

در اسلام نیز بر مشورت کردن تأکید شده‌است. مشورت از کلمه شور می‌آید. طبق لغت‌نامه دهخدا "شور" در لغت به معنای "بیرون آوردن عسل و چیدن آن از لانه زنبور عسل" است. گویی مشورت‌کردن و استفاده از اندیشه دیگران، به معنای جمع کردن شهد ناب از لانه زنبور عسل و برگزیدن بهترین ایده‌ها و اندیشه‌هاست.

کلمه "گفتگو" را به این صورت نیز می‌نویسند: "گفت و گو". اما به نظر می‌آید که در این حالت نیز باز تأکید بر گفتن است تا شنیدن. آنچه در اینجا ما بیشتر به دنبال آن هستیم، گفتن و شنیدن یا به عبارتی "گفت‌و‌شنود" است. در واقع انسان‌ها هم می‌گویند و هم می‌شنوند و این باعث تقویت باهمستانی است که در آن افراد در کنار هم بهتر بتوانند زندگی کنند.

شنیدن یا گوش دادن یا آنچه که امروزه به آن گوش‌دادن فعال می‌گویند، دقیق گوش دادن برای درک منطق طرف مقابل است. گفت‌و‌شنود بخش مهمی از یک زندگی اجتماعی است. در واقع آغاز حل مسئله و بویژه حل مسئله گروهی است. فرض کنید که در یک مجتمع، مردم با یک مشکل مشترک نظیر زباله مواجه هستند. این مشکل برخی از ساکنین مجتمع را بیشتر از دیگران می‌آزارد و بعضی از افراد گویی اصلا متوجه این مشکل نیستند. تا زمانی که افراد گرد هم ننشینند و در خصوص این مسئله مشترک با هم به گفت‌و‌شنود نپردازند، مسئله درک و حل نخواهد شد. در واقع برگزاری جلسات گفت‌و‌شنود در مجتمع‌های مسکونی با حضور ساکنان یکی از روش‌های مناسب مدیریت یک مجتمع است. در این صورت ساکنان می‌توانند با بیان مشکلات مشترک و کنکاش گروهی برای یافتن راه‌حل‌های مناسب، به هم نزدیک‌تر شوند و با مشارکت هم به مدیریت مجموعه‌ای که در آن زندگی می‌کنند، کمک کنند.

البته تسهیلگران یعنی کسانی که فرایند گفت‌و‌شنود را در یک جمع تسهیل می‌کنند، از حد گفت‌و‌شنود فراتر می‌روند و آن را تبدیل به گفت‌و‌شنود و با هم دیدن می‌کنند....

هر روز وقتی که چشمان خود را به دنیا می گشاییم، خود را در میان انبوه انسان هایی می یابیم که با هر یک از آنها به گونه ای در ارتباط هستیم. اعضای خانواده، همسایه ها، هم کلاسی ها، همکاران شرکت، دوستانمان در شبکه های مجازی نظیر فیس بوک و بسیاری از افراد دیگر، همه و همه، در پیرامون ما زندگی می کنند. همه آنها مثل ما هستند و در عین حال همه آنها بی نظیر هستند چون متفاوت هستند و تفاوت هایی دارند که گاه از نظر ما دلچسب نیستند اما به هر حال یکی از زیبایی های دنیای امروز همین تفاوت هاست. برای نمونه، فردی زرنگ و چابک است و خیلی سریع عمل می کند و دیگری ممکن است مانند او زرنگ و چابک نباشد. در اینجا باید این پرسش را پرسید که اگر همه مثل من زرنگ و چابک بودند و سریع عمل می کردند آنگاه چه اتفاقی می افتاد؟

بیایید باز هم به تفاوت ها بنگرییم. مردم از اقوام مختلف هستند؛ ملیت های متفاوت، با فرهنگ ها و زبان های مختلف؛ هر یک تجربه ها و توانایی های گوناگونی دارند. این تنوع گسترده، واقعیت اجتماع انسانی است. تنوعی که باید از آن استقبال کرد و آن را برسمیت شناخت. اگر قرار باشد که این تنوع ریشه اختلاف و دشمنی یا به تمسخر گرفتن باشد، آنگاه آنچه که در اجتماع بتدریج شکل خواهد گرفت، یک روحیه آزار، جنگ طلبی و تفرقه است. در حالی که تنوع از ویژگی هایی است که می تواند کمک بسیار زیادی به رشد یک اجتماع کند، البته به شرط اینکه این تفاوت ها پذیرفته شود و به رسمیت شناخته شود.

در گروه های انسانی، تنوع منجر به توانایی بیشتر گروه می شود. وقتی صحبت یک گروه یا حتی یک تیم پویا می شود، منظور آن است که اعضای تیم می پذیرند که هر کس توانایی های متفاوتی دارد و اگر به خوبی بتوانند بر اساس این توانایی های متفاوت برنامه ریزی کنند، آنگاه نتایج بهتری را به دست آورند. رمز این کار این است که این تفاوت در توانایی ها برسمیت شناخته شود و همه با یک روحیه مدارا بتوانند در کنار هم برای رسیدن به اهداف تیم تلاش کنند. در چنین تیمی، مهارت های بیشتری در اختیار گروه است (البته در صورتی که درست مدیریت شود)، فضای تیم بر اساس احترام متقابل شکل گرفته است و در این صورت میزان تنش میان اعضا به حداقل ممکن می رسد، و در عین حال، خلاقیت، انعطاف پذیری، و ابتکار در تیم تشویق می گردد.

اما تنوع در اجتماع با تنوع در یک تیم کوچک و حرفه ای متفاوت است. وقتی سخن از جامعه مدنی می رود، منظور جامعه ای است که در آن شهروندان در صلح و آرامش در کنار هم زندگی می کنند،...

نوشته شده به قلم: سعید نوری نشاط و پروین پاکزادمنش

مطالبی که در این وبلاگ خواهید خواند، مفاهیم پایه زندگی اجتماعی انسان هاست که به ما کمک خواهد کرد با آگاهی و درک بیشتری نسبت به پیرامون خود زندگی کنیم. انتخاب باهمستان به عنوان نام وبلاگ، از این رو بود که ما دغدغه خاصی نسبت به هم هایی داریم که متأسفانه در زندگی ما تعداد آنها به نسبت گذشته های نه چندان دور بسیار کم شده است. هم هایی نظیر همسایه، همشهری، هم محله ای، همسفر و بسیاری از هم های دیگر که سالها پیش کارکرد زیادی در محله داشته و امروزه از خاطره ها پاک شده است. 

مطالب این وب لاگ توسط سعید نوری نشاط و پروین پاکزادمنش نوشته می شود که هر دو صاحب تجربه در فعالیت های توانمندسازی و توسعه محلی می باشند و قصد دارند که تجربه های خود و سایر دوستانشان را با بهره گیری از این فرصت در اختیار علاقمندان قرار دهند. باشد که بتوانیم در جهت افزایش اعتماد، همکاری و صمیمیت در محله ها گام برداریم و با مشارکت هم از زندگی جمعی خود لذت بیشتری ببریم.